در دهه سوم زندگی خود هستید و ورزش میکنید و اضافه وزن هم ندارید. تغذیه مناسبی دارید اما آزمایش خون شما نشان میدهد که کلسترول بالایی دارید. شاید اولین واکنش این باشد: «من که جوانم؛ پس جای نگرانی نیست»
اما سن پایین همیشه به معنی پایین بودن خطر بیماریهای قلبی و عروقی نیست. بهویژه اگر LDL (کلسترول بد) بالا باشد و این افزایش از سنین جوانی وجود داشته باشد، لازم است علت آن با دقت بیشتری بررسی شود.
بالا بودن LDL در طول زمان میتواند باعث تجمع پلاکهای چربی در دیواره عروق شود و خطر بیماری عروق کرونر را افزایش دهد. البته بالا بودن چربی خون همیشه فقط به رژیم غذایی یا کمتحرکی مربوط نیست و سابقه خانوادگی نیز میتواند نقش مهمی داشته باشد.
آنچه در این مقاله خواهید خواند:
کلسترول بالا دقیقاً چیست؟
کلسترول نوعی ماده چربیمانند است که بدن برای ساخت برخی هورمونها، ویتامین D و غشای سلولها به آن نیاز دارد. بنابراین، وجود کلسترول در بدن بهخودیخود مشکل محسوب نمیشود؛ مسئله زمانی اهمیت پیدا میکند که مقدار برخی از انواع چربی خون، بهویژه LDL، بیش از حد افزایش پیدا کند.
در آزمایش چربی خون معمولاً مواردی مانند کلسترول تام، LDL، HDL و تریگلیسرید بررسی میشوند. بالا بودن LDL میتواند به مرور زمان باعث رسوب کلسترول در دیواره رگها و تشکیل پلاکهای آترواسکلروتیک شود. این فرایند که به تصلب شرایین (آترواسکلروز) معروف است، میتواند زمینهساز بیماری عروق کرونر و سایر بیماریهای قلبی و عروقی شود.
نکته مهم این است که افزایش LDL معمولاً علامت مشخصی ایجاد نمیکند. بنابراین ممکن است فردی کاملاً احساس سلامت داشته باشد، ورزش کند و وزن مناسبی داشته باشد، اما در آزمایش خون با افزایش قابل توجه LDL مواجه شود.
چرا ممکن است یک فرد جوان کلسترول بالایی داشته باشد؟
بالا بودن LDL در یک فرد جوان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. تغذیه نامناسب، مصرف زیاد چربیهای اشباع و ترانس، کمتحرکی و اضافهوزن از عوامل شناختهشده هستند؛ اما این تنها بخشی از ماجراست.
عوامل ژنتیکی نیز میتوانند نقش مهمی داشته باشند. در برخی افراد، اختلالات ارثی مانند هیپرکلسترولمی خانوادگی باعث میشوند سطح LDL از سنین پایین افزایش پیدا کند. در این شرایط، ممکن است فرد با وجود وزن مناسب و فعالیت بدنی منظم، همچنان LDL بالایی داشته باشد.
برخی بیماریها مانند کمکاری تیروئید، دیابت و بعضی بیماریهای کلیوی یا کبدی نیز میتوانند بر سطح چربیهای خون تأثیر بگذارند. همچنین بعضی داروها ممکن است باعث تغییر در میزان چربی خون شوند.
کلسترول بالا چه علائمی دارد؟
در بیشتر موارد، افزایش کلسترول بهویژه بالا بودن LDL، تا مدتها بدون علامت باقی میماند. به همین دلیل، آزمایش خون نقش مهمی در شناسایی آن دارد.
اگر LDL بالا باشد، بهخصوص اگر از سنین پایین وجود داشته باشد یا در خانواده سابقه بیماری قلبی زودرس وجود داشته باشد، بررسی دقیقتر اهمیت بیشتری پیدا میکند. سابقه سکته قلبی یا بیماری عروق کرونر در سنین پایین در اعضای خانواده میتواند پزشک را به بررسی اختلالات ارثی چربی خون مانند هیپرکلسترولمی خانوادگی هدایت کند.
چرا ممکن است نوار قلب طبیعی باشد ولی تپش قلب ادامه داشته باشد؟
جوان بودن، لاغر بودن یا داشتن فعالیت بدنی منظم بهتنهایی نمیتواند بالا بودن LDL را بیاهمیت کند. مقدار LDL، سایر چربیهای خون، عوامل خطر قلبی و سابقه پزشکی و خانوادگی باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
اگر در آزمایش خون شما LDL بالاست، بهخصوص اگر این وضعیت از سنین جوانی وجود داشته یا سابقه بیماری قلبی زودرس در خانواده دارید، بهتر است برای ارزیابی علت و میزان خطر قلبی با پزشک مشورت کنید.
قلب شما سن شناسنامهتان را نمیخواند؛ عوامل خطر را میشناسد.
سوالات متداول درباره کلسترول بالا
آیا افراد لاغر هم ممکن است کلسترول بالایی داشته باشند؟
بله. وزن مناسب خطر برخی عوامل مرتبط با چربی خون را کاهش میدهد، اما بالا بودن LDL میتواند به دلایل ژنتیکی، بیماریهای زمینهای یا عوامل دیگر نیز رخ دهد.
آیا کلسترول بالا همیشه علامت دارد؟
خیر. افزایش LDL در بسیاری از افراد هیچ علامت مشخصی ایجاد نمیکند و ممکن است تنها در آزمایش خون مشخص شود.
آیا کلسترول بالا در جوانی میتواند ارثی باشد؟
بله. برخی اختلالات ژنتیکی مانند هیپرکلسترولمی خانوادگی میتوانند باعث افزایش قابل توجه LDL از سنین پایین شوند. وجود سابقه بیماری قلبی زودرس در خانواده میتواند اهمیت بررسی این موضوع را بیشتر کند.
برای بررسی کلسترول بالا چه آزمایشی لازم است؟
معمولاً آزمایش پروفایل چربی خون شامل کلسترول تام، LDL، HDL و تریگلیسرید انجام میشود. پزشک بر اساس نتیجه آزمایش و شرایط فرد ممکن است بررسیهای تکمیلی را نیز درخواست کند.
برای بررسی کلسترول بالا چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر در آزمایش خون شما LDL بالا است، بهخصوص اگر این افزایش از سنین جوانی وجود داشته یا سابقه بیماری قلبی زودرس در خانواده دارید، بهتر است علت آن بهطور دقیق بررسی شود. دکتر محمد منتصری با ارزیابی نتایج آزمایش، سابقه خانوادگی و سایر عوامل خطر قلبی میتواند به بررسی وضعیت چربی خون و تعیین مسیر مناسب برای پیگیری کمک کند