تپش قلب یکی از علائمی است که بسیاری از افراد در مقطعی از زندگی خود تجربه می‌کنند. ممکن است فرد احساس کند قلبش تندتر از معمول می‌زند، ضربان قلبش محکم‌تر شده یا قلب برای لحظه‌ای می‌لرزد یا ضربانی را جا می‌اندازد.
گاهی تپش قلب در شرایطی مانند استرس، کم‌خوابی یا مصرف کافئین ایجاد می‌شود و معمولاً جای نگرانی ندارد. اما در برخی موارد، تپش قلب می‌تواند با اختلالات ریتم قلب یا آریتمی ارتباط داشته باشد. به همین دلیل، شناخت علت تپش قلب و توجه به علائم همراه آن اهمیت دارد.
آنچه در این مقاله خواهید خواند:
علت تپش قلب چیست؟
تپش قلب همیشه به معنای وجود بیماری قلبی نیست. عوامل مختلفی می‌توانند باعث افزایش ضربان قلب یا احساس واضح‌تر ضربان شوند.
برخی از شایع‌ترین عوامل عبارت‌اند از:
- استرس و اضطراب
- کم‌خوابی و خستگی
- مصرف زیاد کافئین
- فعالیت بدنی شدید
- تب و کم‌آبی بدن
- مصرف برخی داروها یا مواد محرک
- تغییرات هورمونی
- کم‌خونی
- اختلالات تیروئید
- بعضی بیماری‌ها و اختلالات قلبی، به‌ویژه آریتمی‌ها
بنابراین برای بررسی احساس ضربان قلب، فقط توجه به سرعت ضربان کافی نیست و باید شرایطی که احساس ضربان غیرطبیعی قلب در آن ایجاد می‌شود، مدت زمان آن و علائم همراه نیز بررسی شود.
آیا تپش قلب همیشه نشانه بیماری قلبی است؟
خیر. بسیاری از افرادی که احساس کوبش قلب را تجربه می‌کنند، دچار بیماری جدی قلبی نیستند. برای مثال، استرس، کم‌خوابی یا مصرف مقدار زیاد قهوه و سایر نوشیدنی‌های حاوی کافئین می‌تواند باعث شود ضربان قلب سریع‌تر یا محسوس‌تر شود.
با این حال، نمی‌توان تنها بر اساس احساس فرد درباره علت احساس کوبش قلب قضاوت کرد. اگر این احساس به‌صورت مکرر اتفاق می‌افتد، بدون علت مشخص ایجاد می‌شود یا همراه با علائمی مانند سرگیجه، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا احساس غش است، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
آیا تپش قلب می‌تواند ناشی از آریتمی باشد؟
بله. یکی از علل احتمالی احساس ضربان قلب، اختلال در ریتم طبیعی قلب یا آریتمی است.
آریتمی‌ها انواع مختلفی دارند و ممکن است باعث تند شدن ضربان قلب، کند شدن ضربان یا نامنظم شدن آن شوند. بعضی از آریتمی‌ها به‌صورت مداوم وجود دارند، اما برخی دیگر فقط در دوره‌های کوتاه و به شکل حمله‌ای اتفاق می‌افتند.
همین موضوع باعث می‌شود تشخیص بعضی از آریتمی‌ها تنها با یک نوار قلب معمولی دشوار باشد.
چرا ممکن است نوار قلب طبیعی باشد ولی تپش قلب ادامه داشته باشد؟
اگر تپش قلب دارید، ممکن است اولین بررسی پزشک انجام نوار قلب یا ECG باشد. نوار قلب آزمایشی سریع و مهم برای بررسی فعالیت الکتریکی و ریتم قلب است.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
یک ECG نرمال یعنی در همان چند ثانیه‌ای که نوار قلب ثبت شده، مشکل خاصی در ریتم قلب دیده نشده است؛ نه اینکه هر نوع آریتمی یا علت کوبش قلب کاملاً منتفی شده باشد.
اگر آریتمی فقط گاهی اتفاق بیفتد، ممکن است دقیقاً در زمان گرفتن ECG وجود نداشته باشد. در این شرایط، نتیجه نوار قلب می‌تواند طبیعی باشد، در حالی که فرد همچنان دوره‌هایی از کوبش قلب را تجربه می‌کند.
هولتر قلب چیست و چه زمانی استفاده می‌شود؟
برای افرادی که احساس ضربان غیرطبیعی قلب آنها گهگاهی اتفاق می‌افتد، پزشک ممکن است هولتر قلب یا پایش طولانی‌تر ریتم قلب را پیشنهاد کند.
هولتر دستگاهی قابل حمل است که فعالیت الکتریکی قلب را برای مدت طولانی‌تری، معمولاً ۲۴ ساعت یا بیشتر، ثبت می‌کند. این کار احتمال ثبت اختلالات ریتمی را که در یک ECG کوتاه دیده نمی‌شوند، افزایش می‌دهد.
برای مثال، اگر فرد روزانه چند بار دچار احساس کوبش قلب شود اما در زمان مراجعه به مطب هیچ علامتی نداشته باشد، پایش طولانی‌تر می‌تواند به پزشک کمک کند ارتباط میان علائم فرد و ریتم قلب را بررسی کند.
در بعضی شرایط، بسته به تعداد و فاصله زمانی حملات، ممکن است روش‌های پایش طولانی‌تر نیز مورد استفاده قرار گیرد.
تشخیص علت تپش قلب چگونه انجام می‌شود؟
تشخیص علت احساس ضربان قلب معمولاً فقط بر اساس یک آزمایش انجام نمی‌شود. پزشک ابتدا درباره نحوه شروع احساس ضربان قلب، مدت زمان آن، تعداد دفعات بروز و شرایطی که باعث ایجاد یا تشدید آن می‌شوند سؤال می‌کند.
همچنین علائم همراه مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا احساس غش اهمیت دارند.
بسته به شرایط فرد، ممکن است بررسی‌هایی مانند موارد زیر انجام شود:
- نوار قلب (ECG)
- هولتر و پایش طولانی‌مدت ریتم قلب
- آزمایش خون، در صورت نیاز
- بررسی عملکرد تیروئید
- بررسی کم‌خونی یا اختلالات الکترولیتی
- اکوکاردیوگرافی یا سایر بررسی‌های قلبی در صورت تشخیص پزشک
هدف از این بررسی‌ها این است که مشخص شود تپش قلب به یک عامل موقتی و غیرقلبی مربوط است یا اینکه نیاز به بررسی بیشتر از نظر اختلالات ریتم قلب وجود دارد.
چه زمانی برای تپش قلب باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر احساس ضربان سریع قلب به‌طور مکرر اتفاق می‌افتد یا بدون دلیل مشخص ایجاد می‌شود، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
همچنین در صورتی که این احساس همراه با درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه شدید، احساس غش یا از دست دادن هوشیاری باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری دارد.
نوع و شدت علائم، سابقه پزشکی فرد و شرایط بروز احساس ضربان سریع قلب در تصمیم‌گیری درباره روش بررسی مناسب نقش دارند.
به طور کلی
استرس، کم‌خوابی، کافئین و بعضی داروها واقعاً می‌توانند باعث کوبش قلب شوند، اما در برخی افراد کوبش قلب می‌تواند ناشی از یک اختلال ریتم قلب باشد.
نکته مهم این است که طبیعی بودن نوار قلب، به‌تنهایی همه انواع آریتمی‌های گذرا را رد نمی‌کند. اگر اختلال ریتم فقط گاهی اتفاق بیفتد، ممکن است در زمان انجام ECG وجود نداشته باشد. در چنین شرایطی، پایش طولانی‌تر ریتم قلب مانند هولتر می‌تواند اطلاعات بیشتری در اختیار پزشک قرار دهد.
بنابراین اگر ضربان قلب به‌صورت مکرر یا همراه با علائم هشدار اتفاق می‌افتد، بهتر است به جای نسبت دادن آن به استرس یا عوامل دیگر، علت آن به‌طور مناسب بررسی شود.
سوالات متداول درباره تپش قلب
آیا استرس باعث تپش قلب می‌شود؟
بله. استرس و اضطراب می‌توانند با فعال کردن سیستم عصبی بدن باعث افزایش ضربان قلب و احساس واضح‌تر ضربان شوند. با این حال، تکرار تپش قلب یا وجود علائم همراه می‌تواند نیاز به بررسی علت‌های دیگر داشته باشد.
اگر نوار قلب طبیعی باشد، آیا آریتمی منتفی است؟
خیر، لزوماً. ECG فقط فعالیت الکتریکی قلب را در مدت کوتاهی که ثبت می‌شود نشان می‌دهد. اگر آریتمی به‌صورت گهگاهی رخ دهد، ممکن است در زمان انجام نوار قلب وجود نداشته باشد.
هولتر قلب برای چیست؟
هولتر یک دستگاه قابل حمل برای ثبت ریتم قلب در مدت طولانی‌تر از ECG معمولی است و می‌تواند به شناسایی برخی اختلالات ریتمی که به‌صورت موقت و گهگاهی رخ می‌دهند کمک کند.
آیا کافئین می‌تواند باعث تپش قلب شود؟
مصرف کافئین در برخی افراد می‌تواند باعث افزایش ضربان قلب یا احساس ضربان قلب شود. میزان حساسیت افراد به کافئین متفاوت است و در صورت تکرار علائم، بررسی شرایط فرد اهمیت دارد.
آیا هر تپش قلبی خطرناک است؟
خیر. احساس ضربان قلب می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و همیشه نشانه بیماری قلبی نیست. با این حال، کوبش قلب مکرر، بدون علت مشخص یا همراه با علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا غش باید جدی‌تر بررسی شود.
اگر تپش قلب شما تکرار می‌شود، علت آن را جدی بگیرید
تپش قلب همیشه به معنی بیماری قلبی نیست، اما اگر به‌طور مکرر اتفاق می‌افتد، در حالت استراحت ایجاد می‌شود یا همراه با علائمی مانند سرگیجه، تنگی نفس یا درد قفسه سینه است، بهتر است علت آن توسط متخصص قلب بررسی شود. در صورت نیاز، پزشک می‌تواند با انجام نوار قلب، هولتر قلب و سایر بررسی‌های لازم، علت این احساس را مشخص کند.
برای بررسی تپش قلب و اختلالات ریتم قلب می‌توانید برای دریافت نوبت و مشاوره با دکتر محمد منتصری اقدام کنید.
